Endüstriyel tesislerde, fabrikalar, hastaneler ve büyük ölçekli ticari yapıların en kritik altyapı bileşeni şüphesiz ki elektrik tesisatıdır. Bir tesisin kalbi olarak nitelendirebileceğimiz kablo altyapısı, sadece enerjiyi iletmekle kalmaz; aynı zamanda yangın güvenliği, enerji verimliliği ve işletme sürdürülebilirliği açısından hayati bir rol oynar.
Proje yöneticileri ve satın alma sorumluları için Endüstriyel Kablo Seçimi, karmaşık teknik veriler ve sürekli güncellenen yönetmelikler arasında doğru kararı verme sürecidir. Yanlış kablo seçimi, sadece enerji kayıplarına neden olmakla kalmaz, olası bir yangın durumunda can ve mal güvenliğini tehdit eden en büyük risk faktörüne dönüşebilir.
Delta Tema Elektrik olarak, sektörün lider markaları Prysmian Kablo ve 2M Kablo ile kurduğumuz güçlü iş ortaklığı sayesinde, projelerinize en uygun, yasal mevzuatlarla uyumlu ve yüksek performanslı çözümler sunuyoruz. Bu rehberde, kablo seçiminde dikkat etmeniz gereken teknik kriterleri, CPR (Yapı Malzemeleri Yönetmeliği) detaylarını ve doğru ürün kullanımının işletme maliyetlerine etkisini inceleyeceğiz.
Endüstriyel Kablo Seçiminde 3 Temel Kriter
Bir endüstriyel tesis için kablo siparişi oluşturmadan önce, projenin mühendislik hesaplamalarının doğru yapıldığından emin olunmalıdır. Kablo kesiti ve tipi belirlenirken şu üç temel soru sorulmalıdır:
- Ortam Koşulları Nelerdir? Kablo nerede kullanılacak? Nemli, sıcak, kimyasal madde bulunan bir ortam mı, yoksa kuru ve serin bir iç mekan mı?
- Mekanik Zorlanma Var mı? Kablo, hareketli bir makineye mi bağlanacak, yoksa sabit bir tavada mı duracak? Darbe riski var mı?
- Yangın Riski ve İnsan Yoğunluğu Nedir? Olası bir yangında insanların tahliyesi ne kadar sürer? Zehirli gaz salınımı riski tolere edilebilir mi?
Bu soruların cevabı, standart bir PVC kablo ile yüksek teknoloji ürünü bir Halojensiz (HFFR) Kablo arasındaki farkı belirler.
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (CPR) ve Euroclass Sınıfları
2017 yılından itibaren Türkiye’de zorunlu hale gelen Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (CPR – Construction Products Regulation), kablo sektöründe bir devrim yaratmıştır. Eskiden sadece “yanmaz” olarak tanımlanan kablolar, artık uluslararası laboratuvarlarda test edilerek belirli sınıflara ayrılmaktadır.
CPR, kabloların yangına karşı tepkisini dört ana parametrede ölçer:
- Isı yayılımı ve alev ilerlemesi.
- Duman üretimi (s).
- Alevli damlacık oluşumu (d).
- Asit gazı yayılımı (a).
Projeniz İçin Hangi Sınıfı Seçmelisiniz?
Özellikle hastane, okul, alışveriş merkezi ve yüksek katlı binalar gibi “insan yoğunluğunun yüksek olduğu” binalarda, standart Eca sınıfı kablolar kullanmak yasal olarak risklidir ve can güvenliği açısından yetersizdir.
Türkiye Yangın Yönetmeliği ve EN 50575 standardına göre, bu tür yapılarda en az Cca-s1d2a1 sınıfı kabloların kullanılması önerilmektedir. Delta Tema stoklarında bulunan Prysmian ve 2M Kablo ürünleri, bu sınıflarda tam sertifikasyona sahiptir ve Performans Beyanı (DoP) belgeleriyle teslim edilir.
N2XH Kablolar: Neden PVC Yerine Tercih Edilmeli?
Endüstriyel projelerde en sık karşılaşılan soru şudur: “Neden daha ucuz olan NYY (YVV) kablo yerine N2XH kablo kullanmalıyım?” Cevap, hem güvenlikte hem de teknik kapasitede gizlidir.
N2XH kablolar, XLPE (Çapraz Bağlı Polietilen) izolasyon malzemesine sahiptir. Bu malzeme, kablonun işletme sıcaklığını 90°C’ye kadar çıkarır. Standart PVC kablolar ise maksimum 70°C’de çalışır. Bu 20 derecelik fark, N2XH kabloların aynı kesitte daha fazla akım taşımasına olanak tanır.
Halojensiz Yapının Önemi
N2XH kabloların dış kılıfı “Halogen Free” (Halojensiz) malzemeden üretilir. Yangın anında PVC kablolar yoğun siyah duman ve hidroklorik asit (HCl) gazı yayarken, N2XH kablolar zehirli gaz yaymaz ve görüş mesafesini kapatmaz.
Bu özellik, sadece insanların kaçışını kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda tesisteki hassas elektronik cihazların (sunucular, PLC’ler, tıbbi cihazlar) asidik duman nedeniyle korozyona uğrayıp bozulmasını da engeller. Yani N2XH kullanımı, hem can hem de mal sigortasıdır.
Yangın Anında Kesintisiz Enerji: FE180 ve E90 Standartları
Bazı sistemlerin yangın anında asla durmaması gerekir. Yangın algılama sistemleri, acil durum aydınlatmaları, duman tahliye fanları ve yangın suyu pompaları, binanın en kritik anlarında çalışmak zorundadır.
Bu sistemler için Yangına Dayanıklı Kablolar (FE180) kullanılır. Ancak burada çok önemli bir ayrım vardır: FE180 ve E90.
- FE180: Kablonun laboratuvar ortamında, alev altında 180 dakika boyunca elektriği ilettiğini (izolasyon bütünlüğünü) gösterir.
- E30 / E90: Kablonun, döşendiği tava, kroşe ve bağlantı elemanlarıyla birlikte bir “sistem” olarak yangına dayanıklılığını gösterir.
Delta Tema olarak müşterilerimize her zaman şunu hatırlatıyoruz: Eğer FE180 özellikli bir kabloyu, yangına dayanıklı olmayan plastik dübellerle tavana asarsanız, yangının 10. dakikasında tava düşer ve kablo kopar. Bu nedenle kablo ile birlikte OBO Bettermann gibi sertifikalı montaj sistemlerini kullanmak bir zorunluluktur.
Doğru Kablo Kesiti ve Gerilim Düşümü Hesabı
Kablo maliyetlerini düşürmek için yapılan en büyük hata, sınır değerlerde kablo kesiti seçmektir. Kablo kesiti hesaplanırken sadece “Akım Taşıma Kapasitesi” cetveline bakmak yanıltıcıdır.
Mühendislik hesaplarında şu faktörler de (Düzeltme Faktörleri) mutlaka dikkate alınmalıdır:
- Ortam Sıcaklığı: Fabrika tavan arası sıcaklığı 50°C’ye çıkıyorsa, kablonun akım taşıma kapasitesi düşer.
- Yan Yana Döşeme: Kablo tavasında 10 kablo birbirine değerek gidiyorsa, ısınma artar ve kapasite düşer.
- Kablo Uzunluğu: Mesafe uzadıkça gerilim düşümü (Voltage Drop) artar. Kaynaktan çıkan 400V, makinenin ucuna 380V’un altında gelmemelidir.
Bu hesaplamalar doğru yapılmazsa, kablolar aşırı ısınır, izolasyon ömrü kısalır ve enerji kayıpları nedeniyle elektrik faturanız kabarır. Delta Tema teknik ekibi, projelerinizde doğru kesit tayini için mühendislik desteği sağlamaktadır.
Marka Seçimi: Neden Prysmian ve 2M Kablo?
Kablo, dışarıdan bakıldığında basit bir ürün gibi görünse de, teknolojisi polimer kimyasında gizlidir. Piyasada “merdiven altı” olarak tabir edilen, bakır oranından çalınmış veya kalitesiz plastik kullanılan kablolar, kısa vadede ucuz görünse de uzun vadede büyük zararlar verir.
Prysmian Group, dünya kablo sektörünün lideri olarak, geliştirdiği AFUMEX teknolojisi ile yangın güvenliğinde standartları belirler. Patentli kılıf teknolojileri, kablonun montaj sırasında kolay soyulmasını sağlayarak işçilikten tasarruf ettirir.
2M Kablo ise yerli üretimin gücüyle, özellikle endüstriyel tesisler, enerji santralleri ve petrokimya tesisleri için yüksek nitelikli kablolar üretir. İhracat odaklı kalitesi ve geniş CPR sertifikasyon ağı ile projelerinizde güvenle kullanabileceğiniz bir markadır.
Delta Tema Elektrik, bu iki dev markanın yetkili satıcısı olarak, projelerinize en uygun lojistik ve fiyat avantajlarını sunmaktadır.
Sonuç: Güvenli Altyapı, Sürdürülebilir Gelecek
Endüstriyel tesislerde kablo seçimi, bir detay değil, yatırımın sigortasıdır. Doğru seçilmiş, CPR uyumlu, kesit hesabı doğru yapılmış ve kaliteli markalardan temin edilmiş bir kablo altyapısı, tesisinizin en az 30-40 yıl boyunca sorunsuz çalışmasını garanti eder.
Yangın güvenliğini şansa bırakmayın. Enerji verimliliğini riske atmayın. Projelerinizde teknik destek almak, güncel fiyat listelerine ulaşmak ve stok durumunu sorgulamak için uzman ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: N2XH kablo nerede kullanılır?
Cevap: N2XH kablolar; oteller, hastaneler, AVM’ler, okullar ve endüstriyel tesisler gibi insan yoğunluğunun olduğu, yangın güvenliğinin kritik olduğu tüm iç mekanlarda, sıva üstü veya kablo tavası içinde kullanılır.
Soru 2: CPR sertifikası neden önemlidir?
Cevap: CPR sertifikası, kablonun yangın performansının bağımsız kuruluşlarca test edildiğini kanıtlar. Yasal olarak zorunludur ve olası bir yangında sigorta süreçleri için hayati önem taşır.
Soru 3: FE180 kablo ile E90 arasındaki fark nedir?
Cevap: FE180 kablonun kendi başına yanmazlığını, E90 ise kablonun taşıyıcı sistemle (tava, kroşe) birlikte yangına dayanıklılığını ifade eder.
